Амжилт, зөрчил хосолсон Камила Валиевагийн замнал
Камила Валиева бол орчин үеийн уран гулгалтын ертөнцийн хамгийн их олны анхаарал татсан, янз бүрийн маргаан дагуулдаг ч гэлээ онцгой авьяастай тамирчдын нэг юм. Тэрбээр маш богино хугацаанд дэлхийн тавцанд гарч ирж, ур чадвар, техник, уран сайхны илэрхийллээрээ спортын хөгжлийг шинэ шатанд хүргэсэн билээ. Гэвч түүний замнал тэр чигээрээ амжилт байсангүй. Харин сорилт, шүүмжлэл, маргаан дагуулсан үйл явдлуудаар дүүрэн байсан нь Валиеваг улам онцгой, олон талт дүр болгосон юм.
Камила Валиева бол орчин үеийн уран гулгалтын ертөнцийн хамгийн их олны анхаарал татсан, янз бүрийн маргаан дагуулдаг ч гэлээ онцгой авьяастай тамирчдын нэг юм. Тэрбээр маш богино хугацаанд дэлхийн тавцанд гарч ирж, ур чадвар, техник, уран сайхны илэрхийллээрээ спортын хөгжлийг шинэ шатанд хүргэсэн билээ. Гэвч түүний замнал тэр чигээрээ амжилт байсангүй. Харин сорилт, шүүмжлэл, маргаан дагуулсан үйл явдлуудаар дүүрэн байсан нь Валиеваг улам онцгой, олон талт дүр болгосон юм.
Камила Валиева 2006 оны дөрөвдүгээр сарын 26-нд ОХУ-ын Казань хотод төрсөн. Тэрбээр бага наснаасаа хөдөлгөөн, бүжигт дуртай байсан бөгөөд маш эрт мөсөн дээр гарч эхэлсэн нь түүний ирээдүйн замыг тодорхойлсон юм. Уран гулгалт нь зөвхөн биеийн хүч, тэсвэр хатуужил шаарддаггүй, мөн уран сайхны мэдрэмж, хөгжмийн сонсгол, сэтгэл хөдлөлийг илэрхийлэх чадварыг шаарддаг онцгой спорт билээ. Валиевагийн хувьд эдгээр чадварууд бага наснаасаа тод илэрч, тэрбээр үеийнхнээсээ ялгарч эхэлсэн. Улмаар Оросын шилдэг дасгалжуулагчдын удирдлага дор бэлтгэл хийх боломж олдсон нь түүний амжилтын суурь болсон байдаг.
Түүний спортын карьер өсвөр насандаа огцом өсөж, олон улсын тэмцээнүүдэд амжилттай оролцож эхэлсэн. Тэрбээр өсвөрийн дэлхийн аварга болж, нэр хүндтэй олон цуврал тэмцээнүүдэд түрүүлснээр “Уран гулгалтын шинэ од” хэмээн хүлээн зөвшөөрөгдсөн. Валиевагийн онцлог нь зөвхөн ялалт биш, харин гүйцэтгэлийн өндөр түвшин байлаа. Тэрбээр эмэгтэй уран гулгагчдын дунд хамгийн өндөр онооны босгуудыг анх удаа давж, дөрвөн эргэлттэй үсрэлтийг амжилттай гүйцэтгэснээр спортын техник, стандартын шинэ эрин үеийг эхлүүлсэн гэж үздэг. Түүний үзүүлбэрүүдийг үзэгчид зөвхөн спортын амжилт бус, урлагийн бүтээл мэт хүлээн авч байв.
Гэсэн хэдий ч түүний карьерын хамгийн их анхаарал татсан үйл явдал нь 2022 оны Бээжингийн өвлийн олимпын үеэр болов. Тэр үед Валиева дөнгөж 15 настай байсан бөгөөд Оросын багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, багийн төрөлд өндөр амжилт гаргасан. Гэвч удалгүй түүний допингийн шинжилгээ эерэг гарсан тухай мэдээлэл дэлхий нийтийг цочирдуулсан. Түүний сорьцноос триметазидин гэх хориотой бодис илэрсэн бөгөөд энэ нь тамирчны гүйцэтгэлд нөлөөлж болзошгүй гэж үздэг.
Энэ асуудал нь зөвхөн нэг тамирчны хэрэг биш, харин спортын ёс зүй, насанд хүрээгүй тамирчдыг хамгаалах, дасгалжуулагч, багийн хариуцлагын талаар өргөн хүрээний хэлэлцүүлэг өрнүүлэхэд хүргэсэн юм.
Олимпын үеэр Валиева тэмцээнд оролцох эрхээ хадгалсан ч сэтгэлзүйн асар их дарамтад орсон нь түүний үзүүлбэрт нөлөөлсөн гэж олон судлаачид үздэг. Тэрбээр эмэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрөлд медаль хүртэж чадаагүй бөгөөд энэ нь түүний хувьд хүнд цохилт болсон. Хожим нь олон улсын спортын шүүхийн шийдвэрээр түүнд дөрвөн жилийн хориг тавьж, өмнөх амжилтуудын заримыг хүчингүй болгосон нь түүний карьерын хувьд хамгийн хүнд үеийг авчирсан билээ.
Хэдийгээр ийм хүнд нөхцөл байдалтай тулгарсан ч Валиева спортоо орхисонгүй. Хоригийн хугацаа дууссаны дараа тэрбээр дахин мөсөн талбайд гарч, өөрийгөө сорьж эхэлсэн. Түүний эргэн ирэлт нь өмнөх шигээ амжилт дагуулаагүй ч тууштай байдал, тэсвэр хатуужлыг нь илэрхийлсэн чухал алхам болсон. Иймээс ч фэнүүд нь түүнийг үргэлжлүүлэн дэмжиж, түүний ирээдүйд итгэсээр байна.
Камила Валиевагийн уран гулгалтад оруулсан хувь нэмэр асар их юм. Тэрбээр эмэгтэй тамирчдын техникийн боломжийг шинэ түвшинд хүргэж, уран сайхны илэрхийлэл, спортын гүйцэтгэлийг төгс хослуулсан. Түүний үзүүлбэрүүд олон хүнийг уран гулгалтад дурлуулахад нөлөөлсөн бөгөөд залуу тамирчдад шинэ зорилго, урам зориг өгсөн. Гэсэн хэдий ч түүний түүх нь зөвхөн амжилтын тухай биш, харин спортын ертөнцөд тулгарч болох эрсдэл, дарамт, ёс зүйн асуудлуудын тухай ч эргэцүүлэхэд хүргэдэг.
Эцэст нь хэлэхэд Камила Валиева бол авьяас, амжилт, сорилт, маргаан бүхэн нэгэн дор оршсон цогц дүр юм. Түүний замнал нь спортын ертөнцөд амжилт гаргах ямар хэцүү болохыг, мөн амжилтын ард ямар их дарамт, хариуцлага нуугдаж байдгийг харуулдаг. Ирээдүйд тэр дахин оргил үеийнхээ амжилтад хүрэх эсэх нь тодорхойгүй ч түүний нэр уран гулгалтын түүхэнд аль хэдийн тод мөр үлдээсэн нь маргаангүй юм.
М.Алтаннар
Эх сурвалж: Монголын үнэн" сонины №017/24692/ дахь дугаарыг Энд-ээс уншина уу.