Дэлхийн поп соёлын томоохон төлөөлөгч болж чадсан “Блэкпинк”-ийн Лиса

Өмнөд Солонгосын К-поп урсгал сүүлийн арван жилд дэлхийн хөгжмийн зах зээлийн өнгийг тодорхойлох хэмжээнд хүрч, зөвхөн дуу хөгжим бус загвар, соёл, цахим хэрэглээний шинэ хэв маягийг бий болгосон билээ. Энэ давлагааны хамгийн тод төлөөлөгчдийн нэг нь Лалиса Манобал буюу “Блэкпинк”-ийн Лиса юм. Тайландаас гаралтай тэрбээр Азийн хөгжмийн салбарын хил хязгаарыг даван гарч, дэлхийн хэмжээний поп соёлын бэлгэ тэмдэг болж чадсан нь өнөө цагийн энтертайнмент ертөнцийн онцлох үзэгдлийн нэг болоод байна.

Лиса 1997 оны гуравдугаар сарын 27-нд Тайландын Бурирам мужид төрсөн бөгөөд жинхэнэ нэр нь Пранприя Манобал. Хожим тэр нэрээ Лалиса болгон өөрчилсөн нь “магтагдсан нэгэн” гэсэн утгатай ажээ. Түүний хүүхэд нас Бангкок хотод өнгөрсөн бөгөөд багаасаа бүжиг, хөгжимд сонирхолтой байсан гэдэг. Тухайн үед Тайландад К-поп урсгал хүчтэй дэлгэрч эхэлж байсан бөгөөд өсвөр насны Лиса Солонгосын хамтлагуудын бүжгийг дуурайн сурч, тайзны ур чадвараа хөгжүүлдэг байв. Тэрбээр хүүхэд байхаасаа л олон улсын тайзан дээр гарахыг мөрөөддөг байсан ч энэ зам тийм ч амар байсангүй. Өмнөд Солонгосын энтертайнмент компаниудын шалгаруулалт маш өндөр өрсөлдөөнтэйд тооцогддог. Гэсэн ч Лиса 2010 онд “Уай Жи Энтертайнмент”-ын Тайландад зохион байгуулсан сонгон шалгаруулалтад оролцож, хэдэн мянган оролцогчоос ганцаараа тэнцсэн нь түүний амьдралыг эрс өөрчилсөн үйл явдал болсон юм. Дөнгөж 13 настай охин гэр бүл, эх орноо орхин Солонгосыг зорьсон нь ирээдүйн супер од болох замналын эхлэл байлаа.

Солонгост очсоныхоо дараа тэр trainee буюу бэлтгэгдэж буй уран бүтээлчийн амьдралаар хэдэн жилийг өнгөрөөсөн байна. К-поп салбарын ард өндөр сахилга бат, хатуу бэлтгэл сургуулилалт байдаг бөгөөд дадлагажигчид өдөр бүр олон цагаар бүжиг, дуу, хэл яриа, тайзны ур чадвар эзэмшдэг. Лисагийн хувьд хамгийн том бэрхшээл нь хэлний асуудал байжээ. Тэрбээр солонгос хэл бараг мэдэхгүй байсан ч богино хугацаанд сурч, багш нараасаа өндөр үнэлгээ авч чадсан гэдэг. Мөн бүжгийн ур чадвар нь түүнийг бусдаас ялгаруулж байв. Түүний хөдөлгөөн хүчтэй атлаа уян хатан, техник сайтайгаас гадна тайзны мэдрэмж өндөр байсан нь “Уай Жи Энтертайнмент”-ын анхаарлыг татжээ.

2016 онд “Блэкпинк” хамтлаг албан ёсоор дебютээ хийснээр Лиса олон улсын үзэгчдийн өмнө гарч ирсэн юм. Хамтлагийн анхны “Бумбая”, “Уистл” дуунууд Азийн хөгжмийн чартыг тэргүүлж, удалгүй Америк, Европын зах зээлд ч анхаарал татаж эхэлсэн. Лиса хамтлагийн гол бүжигчин, репперийн хувиар тайзан дээр хүчтэй дүр төрх бүрдүүлж чадсан бөгөөд түүний эрч хүчтэй хөдөлгөөн, нүүрний хувирал, тайзны харизм фэнүүдийн анхаарлыг хамгийн түрүүнд татдаг байв.

К-поп урсгалд бүжиг хөгжмийн адил чухал үүрэгтэйд тооцогддог. Энэ утгаараа Лисаг өнөөгийн К-поп ертөнцийн шилдэг бүжигчдийн нэг гэж хөгжмийн мэргэжилтнүүд үнэлдэг. Тэрбээр хип-хоп, стрит дэнс зэрэг урсгалыг өөрийн хэв маягтай хослуулж чадсан нь түүнийг бусдаас онцгой болгожээ. Юүтүб платформд байршуулсан түүний “Лилис Филм” цуврал бүжгийн бичлэгүүд олон сая үзэлт авч, дэлхийн залуусын дунд өргөн тархсан байна. ТикТок болон Инстаграм зэрэг платформд түүний бүжгийг дуурайсан челленжүүд олон улсын хэмжээнд трэнд болж байсан нь түүний нөлөө ямар хэмжээнд хүрснийг илтгэнэ.

“Блэкпинк” хамтлаг богино хугацаанд дэлхийн хэмжээний хамтлаг болж чадсан бөгөөд Юүтүб, Спотифай зэрэг платформд олон рекорд тогтоосон юм. Тус хамтлаг АНУ-ын “Коачелла” хөгжмийн наадамд оролцож, олон улсын томоохон тайзнуудад тоглосон нь К-поп урсгал дэлхийн хөгжмийн зах зээлд бүрэн нэвтэрснийг харуулсан үйл явдал болсон. Энэ амжилтад Лисагийн дүр төрх, англи хэлний мэдлэг, тайзны онцгой ур чадвар чухал нөлөө үзүүлсэн гэж шинжээчид дүгнэдэг.

2021 онд Лиса бие даасан уран бүтээлээ эхлүүлж, “Лалиса” нэртэй анхны сингл цомгоо гаргасан нь асар өндөр амжилт дагуулсан. Тус бүтээл худалдааны болон стриминг платформууд дээр өндөр амжилт үзүүлж, хэд хэдэн улсын чартыг тэргүүлсэн юм. “Лалиса” дууны онцлог нь Тайландын уламжлалт соёлын элементүүдийг орчин үеийн хип-хоп урсгалтай хослуулсан явдал байв. Дууны клипэнд Тайланд үндэсний хувцас, архитектурын хэв маяг, уламжлалт дүрслэлийг ашигласан нь үзэгчдийн анхаарлыг татаж, Лиса өөрийн үндэсний онцлогийг дэлхийн тайзан дээр гаргаж чадсан гэж үнэлэгдсэн.

Удалгүй гарсан “Мани” дуу ТикТок платформоор дамжин дэлхий даяар алдаршиж, олон улсын хөгжмийн чартад багтсан юм. Энэхүү бүтээл нь түүнийг зөвхөн хамтлагийн гишүүн бус, бие даасан уран бүтээлчийн хувьд ч хүчтэй нэгэн болохыг харуулсан. “Биллборд”, “Эм Ти Ви” зэрэг олон улсын хөгжмийн шагнал гардуулах ёслолд нэр дэвшиж, шагнал хүртсэн нь түүний дэлхий дахинд үзүүлж буй нөлөөг бататгасан гэхэд болно.

Лиса зөвхөн хөгжмийн салбарт бус загварын ертөнцөд ч нөлөө бүхий хүн болсон. Тэрбээр Францын тансаг зэрэглэлийн брэндүүдийн нүүр царай болж, Парисын загварын долоо хоног зэрэг олон улсын арга хэмжээнд тогтмол оролцдог. Түүний хувцаслалт, хэв маяг залуусын дунд чиг хандлага тогтоодог бөгөөд Инстаграм дахь зураг, бичлэгүүд нь хэдхэн минутын дотор сая сая хандалт авдаг. Орчин үеийн энтертайнмент салбарт уран бүтээлчид зөвхөн дуучин байхаа больж, соёлын нөлөөлөгч болон хувирч буйн тод жишээ нь Лиса юм.

Түүний амжилт Тайландын залуу үеийнхэнд онцгой нөлөө үзүүлсэн гэж судлаачид үздэг. Өмнө нь К-поп салбарт гадаад уран бүтээлчдийн оролцоо хязгаарлагдмал байсан бол Лисагийн дараа Тайланд, Япон, Хятад зэрэг орны авьяастнуудын боломж илүү нээгдсэн байна. Энэ нь К-поп урсгал зөвхөн Солонгосын дотоод зах зээлд бус, дэлхийн соёлын нэгдсэн үзэгдэл болсныг харуулдаг.

Гэсэн ч алдартай байхын хэрээр дарамт, шүүмжлэл нэмэгддэг. К-поп салбар өндөр шаардлага, өрсөлдөөнөөрөө алдартай бөгөөд уран бүтээлчдийн гадаад төрх, биеийн жин, хувийн амьдрал хүртэл олон нийтийн анхаарлын төвд байдаг. Лиса ч мөн цахим орчны сөрөг сэтгэгдэл, хатуу шүүмжлэлтэй олонтаа тулгарч байсан. Гэсэн ч тэр үргэлж сэтгэл зүйн хувьд тайван, мэргэжлийн байр сууриа хадгалж ирсэн нь фэнүүдийнх нь хүндлэлийг улам нэмэгдүүлжээ.

Өнөөдөр Лисаг зөвхөн К-поп дуучин гэж тодорхойлоход учир дутагдалтай болсон. Тэр бол дэлхийн поп соёлын нэгэн том төлөөлөгч, Азийн залуу үеийн амжилтын бэлгэ тэмдэг юм. Тайландын жирийн нэгэн охин дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий хөгжмийн тайзанд хүрч чадсан нь авьяас, хөдөлмөр, тууштай байдлын бодит жишээ болж үлдэж байна. Түүний замнал К-поп урсгалын дэлхий дахинд үзүүлж буй нөлөөг илэрхийлэхийн зэрэгцээ Азийн уран бүтээлчид олон улсын зах зээлд хэрхэн хүчтэй байр суурь эзэлж болохыг тод харуулсан түүх болсон юм.

М.Алтаннар 

Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонины №021/24696/ дэх дугаар