Майкл Жексоны  хүн төрөлхтний соёлд үлдээсэн мөнхийн өв

Хүн төрөлхтний түүхэнд цаг хугацааны шалгуурыг давж, олон үеийнхний сэтгэл зүрхэнд мөнхөрсөн эрхмүүд цөөнгүй бий. Тэдний зарим нь шинжлэх ухааны нээлтээр, зарим нь улс төрийн манлайллаар, нөгөө хэсэг нь урлаг, соёлын хүчээр дэлхийн хөгжилд нөлөөлсөн байдаг. Ийм хүмүүсийг “Дэлхийн хүн” хэмээн нэрлэх нь зүй ёсны хэрэг юм. Учир нь тэдний үйл хэрэг, үзэл санаа, бүтээл туурвил нь зөвхөн нэг улсын хил хязгаараар хэмжигдэхгүй, хүн төрөлхтний нийтлэг үнэт зүйл болон үлддэг. Иймээс ч Майкл Жексон бол орчин цагийн “Дэлхийн хүн”-ий тод төлөөлөл яах аргагүй мөн.

Түүнийг дэлхий даяар “Поп урлагийн хаан” хэмээн нэрлэдэг. Энэхүү тодотгол нь зөвхөн алдар нэрийн илэрхийлэл бус, харин хөгжмийн урлагт хийсэн шинэчлэл, тайзны соёлд тогтоосон шинэ жишиг, хүмүүнлэгийн үйлсийнх нь үр нөлөөг  хүлээн зөвшөөрсөн үнэлгээ юм. Майкл Жексон зөвхөн нэгэн цаг үеийнхний шүтээн төдий бус, өнөөдөр ч үнэ цэнээ алдаагүй дэлхийн соёлын бэлгэ тэмдэг болжээ.

Тэрбээр1958 оны наймдугаар сарын 29-нд АНУ-ын Индиана мужийн Гэри хотод төрсөн. Түүний хувьд олон хүүхэдтэй гэр бүлд өсөж, бага наснаасаа урлагийн орчинд хүмүүжжээ. Эцэг нь хүүхдүүддээ хатуу шаардлага тавьж, тогтмол бэлтгэл сургуулилалтад хамруулдаг байсан нь тэднийг сахилга баттай, хөдөлмөрч хүмүүс болгон төлөвшүүлсэн байна. Бага насны энэ хатуу дэг сургууль нь Майклын ирээдүйн амжилтын суурь болжээ.

Тэрбээр ах нартайгаа хамт “The Jackson 5” хамтлагт дуулж, урлагийн замналаа эхлүүлсэн. Тус хамтлагийн бүтээлүүд богино хугацаанд олон нийтийн таашаалд хүрч, хөгжмийн ертөнцөд шинэ өнгө төрх авчирсан юм. Майклын тунгалаг хоолой, тайзыг байлдан дагуулах чадвар, үзэгчдийг татах өвөрмөц мэдрэмж нь түүнийг бусдаас онцгойруулж байв. Нас бага хэдий ч тэр жинхэнэ уран бүтээлчийн шинжийг хэдийн харуулж байлаа. Хожим бие даасан уран бүтээлээ эхлүүлснээр Майкл Жексон дэлхийн хэмжээний од болон тодорсон юм. 1979 онд гаргасан “Off the Wall” цомог нь түүний уран бүтээлийн шинэ үеийг эхлүүлсэн бол дараа нь гаргасан “Thriller” цомог хөгжмийн түүхэнд онцгой амжилт тогтоожээ.

Энэхүү цомог дэлхийн олон орны хөгжмийн жагсаалтыг тэргүүлж, урьд өмнө байгаагүй өндөр борлуулалттай болсон юм. “Billie Jean”, “Beat It”, “Thriller” зэрэг бүтээлүүд нь хэдэн арван жилийн дараа ч олон хүмүүсийн сонсох дуртай дуу хэвээр байна.

Ялангуяа “Thriller” дууны клип хөгжмийн дүрс бичлэгийн салбарт шинэ эрин үеийг эхлүүлсэн гэж үздэг. Тухайн үед клип нэг хэвийн хэв маягтай байсан бол Майкл Жексон түүнийг өгүүлэмжтэй, өндөр түвшний, уран сайхны кино мэт бүтээл болгож чадсан юм. Үүнээс хойш дэлхийн уран бүтээлчид клипний дүрслэл, найруулга, чанарт илүү өндөр шаардлага тавих болжээ.

Майкл Жексоныг онцгойруулсан бас нэгэн хүчин зүйл бол бүжиг юм. Түүний “moonwalk” хөдөлгөөн дэлхий даяар алдаршиж, сая сая хүн дуурайн суралцсан байдаг. Тайзан дээр гарах бүрдээ тэр үзэгчдэд зөвхөн дуу сонсгоод зогсохгүй, бүрэн хэмжээний урлагийн үзүүлбэр үзүүлдэг байв. Хөдөлгөөн бүр нь нарийн зохиомжтой, эрч хүчтэй, сэтгэл хөдөлгөм байсан нь түүнийг дахин давтагдашгүй уран бүтээлч болгожээ.

Тэрбээр мөн тоглолтын соёлыг шинэ түвшинд хүргэсэн уран бүтээлч юм. Гэрэлтүүлэг, тайз засал, бүжигчид, хөгжим, хувцаслалт, дүрсний шийдлийг нэгэн цогц бүтээл болгон зангидаж чадсан нь өнөөгийн дэлхийн томоохон тоглолтуудын жишиг болсон билээ. Өнөөдөр ч олон алдартай уран бүтээлчийн тайзны үзүүлбэрт Майкл Жексоны нөлөө тод харагддаг.

Түүний уран бүтээл зөвхөн амьдралын энгийн сэдвүүдээр хязгаарлагдсангүй. Майкл Жексон нийгмийн өмнө тулгамдсан асуудлуудыг бүтээлдээ тусгаж, хүмүүст эерэг санааг түгээдэг байв. “Heal the World” дуугаараа энх тайван, хүүхдийн сайн сайхныг уриалсан бол “Black or White” бүтээлээр арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах үзлийн эсрэг байр сууриа илэрхийлжээ. Мөн “Earth Song” дуугаараа байгаль орчны доройтол, дайн самууны хор уршгийг хөндөн тавьсан юм. Урлаг нийгэмд хэрхэн нөлөөлж болохыг түүний эдгээр бүтээл тодхон харуулдаг.

Майкл Жексон хүмүүнлэгийн үйл ажиллагаанд ч идэвхтэй оролцдог байлаа. Тэрбээр буяны олон байгууллагад хандив өгч, өвчтэй хүүхдүүдэд тусалж, сайн үйлсийн тоглолтуудад оролцож байв. Хүүхдийн аз жаргал, боловсрол, эрүүл мэндийн асуудалд онцгой анхаарч, нэр хүндээ зөв зүйлд зориулсан нь олон нийтийн талархлыг хүлээжээ. Алдартай байх нь зөвхөн нэр төр олох хэрэг бус, нийгмийн өмнө хүлээх хариуцлага болохыг тэр өөрийн үйлдлээрээ харуулсан билээ. Түүний хувийн амьдрал олон нийтийн анхаарлын төвд байсаар ирсэн. Алдартны амьдрал гялалзсан мэт харагдавч дотооддоо ганцаардал, дарамт, эмзэглэл дагуулдаг болохыг Майклын замнал бас л харуулдаг. Тэрбээр хүүхэд насандаа энгийн хүүхдүүдийн адил тоглож, чөлөөтэй өсөх боломж хомс байсан тухайгаа ярьдаг байв. Иймээс насанд хүрсэн хойноо хүүхдийн ертөнцийг санагдуулам орчин бүрдүүлж, баяр баясал түгээхийг хүсдэг байжээ.

Түүний байгуулсан Neverland хэмээх хувийн эдлэн нь зөвхөн тансаг ордон байгаагүй. Тэнд тоглоомын парк, амьтдын хүрээлэн, ногоон байгууламж, хүүхдүүдэд зориулсан олон орчин бий болгосон нь түүний мөрөөдлийн илэрхийлэл байв. Тэрбээр өвчтэй болон асрамжийн газрын хүүхдүүдийг урьж, нэг өдрийг ч болов аз жаргалтай өнгөрүүлэхийг хүсдэг байсан тухай олон хүн дурдсан байдаг.

Майкл Жексон тайзны ард асар их хөдөлмөр гаргадаг уран бүтээлч байсан. Нэг тоглолтын хэдхэн минутын үзүүлбэрийн төлөө олон долоо хоног бэлтгэл хийж, нэг хөдөлгөөнийг төгс болтол нь дахин дахин давтдаг байжээ. Үзэгчдийн нүдэнд хялбар мэт харагддаг бүжиг, тайзны алхам бүрийн ард мэргэжлийн өндөр сахилга бат, төгс төгөлдөрт тэмүүлсэн зан чанар нуугдаж байсан юм.

Түүний амьдралд сорилт бэрхшээл ч цөөнгүй тохиолдсон. Хэвлэл мэдээллийн тасралтгүй анхаарал, хувийн амьдралтай холбоотой маргаан, эрүүл мэндийн асуудал нь түүнийг байнга дагалдаж байв. Гэсэн ч тэр уран бүтээлээ орхиогүй. Энэ нь жинхэнэ уран бүтээлч ямар ч нөхцөлд өөрийн үнэт зүйлээ хадгалж чаддагийг харуулсан жишээ гэхэд болно.

2009 онд Майкл Жексон таалал төгссөн ч түүний нэр алдар, дуу хөгжим, бүжиг, үзэл санаа өнөөдөр ч амьд хэвээр байна. Түүний бүтээлүүд дэлхий даяар эгшиглэж, шинэ үеийн сонсогчдын хүртээл болсоор байна. Залуу уран бүтээлчид түүний хөдөлгөөн, хөгжмийн дуугаралт, тайзны шийдлээс суралцсаар байна. Жинхэнэ авьяас цаг хугацаанд хуучирдаггүйг түүний амьдрал яруу тодоор харуулдаг.

“Дэлхийн хүн” гэдэг нь зөвхөн дэлхий даяар алдаршсан хүнийг хэлдэггүй. Харин өөрийн авьяас чадвар, хөдөлмөр зүтгэлээрээ олон сая хүний амьдралд нөлөөлж, хүн төрөлхтний соёлд үнэт өв үлдээсэн хүнийг хэлнэ. Энэ шалгуураар Майкл Жексон бол жинхэнэ “Дэлхийн хүн” мөн. Тэрбээр хөгжмөөрөө хүмүүсийг нэгтгэж, бүжгээрээ урлагийг шинэчилж, хүмүүнлэг үйлсээрээ хүнлэг чанарын үнэ цэнийг сануулсан билээ. Түүний нэр хүн төрөлхтний соёлын түүхэнд үүрд мөнх үлджээ.

М.Алтаннар

Эх сурвалж: Монголын үнэн сонины №016/24691/ дэх дугаарыг ЭНД-ээс уншина уу.