Цэргийнхэн засгийг нь унагасан ч 47 цагийн дараа ордондоо эргэн ирсэн Уго Чавес

Венесуэлийн нийслэл Каракас хотод 2002 оны дөрөвдүгээр сарын 11-ний өдөр эхэлсэн улс төрийн хямрал ердөө хэдхэн цагийн дотор төрийн эргэлт болон хувирч, Ерөнхийлөгч Уго Чавес эрх мэдлээс зайлуулагдав. Гэвч түүнийг огцруулсан хүчнүүд засгийн эрхийг хоёр хоног ч тогтоон барьж чадсангүй. Цэргийн командлал хуваагдаж, Чавесыг дэмжигчид гудамжинд гарч, түр Засгийн газар дотроосоо задарснаар 47 орчим цагийн дараа Чавес Ерөнхийлөгчийн ордондоо эргэн ирсэн юм. Энэ бол Латин Америкийн орчин үеийн улс төрийн хамгийн ээдрээтэй үйл явдлуудын нэг байлаа. Уго Чавес 1998 онд Венесуэлийн Ерөнхийлөгчөөр сонгогдож, улс төр, эдийн засгийн тогтолцоонд томоохон өөрчлөлт хийхээ амласан юм.

 Газрын тосны асар их нөөцтэй Венесуэлийн баялгийг нийгмийн бодлогод түлхүү зарцуулах, төрийн оролцоог нэмэгдүүлэх түүний бодлого ядуу болон орлого багатай иргэдийн дунд дэмжлэг хүлээж байсан ч бизнесийн хүрээ, уламжлалт улс төрийн хүчнүүд, хэвлэл мэдээллийн зарим байгууллага болон үйлдвэрчний эвлэлийн хэсэгтэй хурц зөрчил үүсгэв. 2002 он гэхэд энэ зөрчил туйлдаа хүрчээ.

Төрийн газрын тосны PDVSA компанийн удирдлагын асуудлаарх маргаан улс төрийн тэмцлийг улам хурцатгаж, Чавесыг эсэргүүцэгчид дөрөвдүгээр сарын 11-нд Каракаст томоохон жагсаал зохион байгуулав. Жагсаалын чиглэлийг Ерөнхийлөгчийн Мирафлорес ордон руу өөрчилснөөр Чавесыг дэмжигчид болон эсэргүүцэгчид нийслэлийн төвд ойртон тулгарчээ.Удалгүй буун дуу гарч, хүмүүс амь үрэгдэв.Тухайн өдөр яг хэн эхэлж гал нээсэн, буудалцааны хариуцлагыг аль тал хүлээх ёстой талаар Венесуэлд олон жилийн турш маргаан үргэлжилсэн. Харин хүний амь үрэгдсэн нь улс төрийн хямралыг шинэ шатанд гаргаж, зэвсэгт хүчний удирдлагын зарим хэсэг Ерөнхийлөгчөөс нүүр буруулах шалтгаан болов.Шөнө болоход армийн өндөр албан тушаалтнууд Чавесыг огцрохыг шаардаж эхлэв. Удалгүй армийн командлалын төлөөлөгч генерал Лукас Ринкон Ерөнхийлөгчид огцрох хүсэлт тавьсан бөгөөд Чавес үүнийг зөвшөөрсөн гэх утгатай мэдэгдэл хийсэн юм. Гэвч Чавес өөрөө огцрох өргөдөлд гарын үсэг зураагүй бөгөөд түүний талынхан Ерөнхийлөгчийг хүчээр эрх мэдлээс зайлуулсан гэж мэдэгдэв. Дөрөвдүгээр сарын 12-ны үүрээр Чавес цэргийнхний мэдэлд орлоо. Ийнхүү 1998 онд сонгуулиар төрийн эрхэнд гарсан Ерөнхийлөгч хэдхэн цагийн дотор эрх мэдлээ алдав.
Түүний оронд Венесуэлийн бизнесийн холбоо Fedecбmaras-ийн тэргүүн Педро Кармона түр Ерөнхийлөгчөөр гарч ирэв. Гэвч Кармонагийн хийсэн эхний алхмууд шинэ засгийн хувь заяанд шийдвэрлэх нөлөө үзүүлсэн юм. Тэр зөвхөн Чавесыг орлоод зогссонгүй. Үндэсний ассамблейг тарааж, Дээд шүүх болон бусад төрийн байгууллагын албан тушаалтнуудыг чөлөөлөх, Чавесын үед байгуулагдсан институцийн бүтцийг өөрчлөх өргөн хүрээтэй шийдвэрүүд гаргав. Ингэснээр Чавесын эсрэг нэгдэж байсан хүчнүүдийн дотор ч хагарал үүсжээ. Чавесыг эсэргүүцэх нэг хэрэг. Харин сонгуулиар байгуулагдсан парламент болон төрийн бусад институцийг нэг өдрийн дотор тараах нь өөр хэрэг байв. Америкийн улсуудын байгууллага ч Венесуэлд Үндсэн хуулийн дэглэм тасалдсаныг буруушааж, ардчилсан институцийг сэргээхийг шаардсан юм. Энэ үед Каракасын гудамжинд нөхцөл байдал дахин өөрчлөгдөж эхлэв. Чавесыг дэмждэг олон мянган хүн Мирафлорес ордны орчимд цугларч, түүнийг эргүүлэн авчрахыг шаардав. Ялангуяа нийслэлийн ажилчин, орлого багатай иргэд олноор амьдардаг дүүргүүдээс дэмжигчид төв рүү хөдөлж байлаа. Үүний зэрэгцээ нэг мэдээлэл хурдацтай тархжээ. Уго Чавес огцроогүй. Түүний гэр бүлийнхэн болон ойрын хүмүүс Ерөнхийлөгч сайн дураараа албан тушаалаасаа татгалзаагүй гэж мэдэгдсэн нь нөхцөл байдлыг үндсээр нь өөрчлөв. Хэрэв Чавес огцроогүй бол эрх мэдлийг хэнд, ямар журмаар шилжүүлсэн бэ гэсэн асуулт гарч ирсэн юм. Цэргийнхэн дотор ч Кармонагийн засгийг дэмжих байр суурь суларч эхлэв. Чавесыг түлхэн унагахад оролцсон зарим офицер хүртэл шинэ Засгийн газрын шийдвэрүүдийг хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзаж, Үндсэн хуулийн дэглэмийг сэргээхийг шаардав.Ийнхүү төрийн эргэлтийн гол тулгуур болсон зэвсэгт хүчин өөрөө хуваагджээ.Дөрөвдүгээр сарын 13 гэхэд нөхцөл байдал Кармонагийн хяналтаас гарсан байлаа.Чавесын талын цэргийн ангиуд Мирафлорес ордныг дахин хяналтдаа авч, Ерөнхийлөгчийн хамгаалалтын алба хөдөлгөөнд оров. Кармона эрх мэдлээ алдаж, Чавесын дэд Ерөнхийлөгч Диосдадо Кабельо түр хугацаанд Ерөнхийлөгчийн үүргийг хэрэгжүүлэхээр болов.Харин тэр үед Уго Чавес Каракасаас хол, Карибын тэнгис дэх Ла Орчила арал дээр цэргийнхний хяналтад байлаа. Түүнийг нийслэлд буцаан авчрахаар нисдэг тэрэг илгээв. 2002 оны дөрөвдүгээр сарын 14-ний үүрээр Чавес Мирафлорес ордонд эргэн ирлээ. Хоёр хоногийн өмнө цэргийнхний мэдэлд орж, эрх мэдлээс зайлуулагдсан Ерөнхийлөгч дахин төрийн тэргүүний суудалдаа суув. Бүх үйл явдал ердөө 47 орчим цагийн дотор өрнөсөн байлаа. Чавес телевизээр ард иргэддээ хандахдаа тайван байдлыг уриалж, өшөө авалт бус эвлэрэл хэрэгтэй гэсэн байр суурь илэрхийлэв. Гэвч 47 цагийн хямрал Венесуэлийн улс төрийн хуваагдлыг арилгаагүй. Харин Чавесыг дэмжигчид болон эсэргүүцэгчдийн хоорондох ан цав ямар гүн болсныг дэлхий нийтэд харуулсан юм. Түүнийг эрх мэдэлд буцаасан шалтгааныг зөвхөн нэг хүчин зүйлээр тайлбарлах боломжгүй.Чавесыг дэмжигчдийн гудамжны хөдөлгөөн хүчтэй байв. Цэргийн командлал нэгдмэл байдлаа алдсан. Кармона парламент болон төрийн бусад институцийг тараасан нь өөрийг нь дэмжиж байсан зарим хүчнийг холдуулсан. Мөн бүс нутгийн орнууд болон Америкийн улсуудын байгууллага Үндсэн хуулийн дэглэм алдагдсаныг хүлээн зөвшөөрөөгүй нь түр засгийн газрын байр суурийг улам сулруулжээ.

Харин Чавесын хувьд 2002 оны дөрөвдүгээр сарын үйл явдал улс төрийн замналынх нь шийдвэрлэх эргэлтийн нэг болов.Төрийн эргэлтийн өмнө тэр Венесуэлийг талцуулсан, хүчтэй эсэргүүцэлтэй тулгарсан Ерөнхийлөгч байсан бол 47 цагийн дараа дэмжигчдийнхээ хувьд төрийн эргэлтийг даван гарч, эрх мэдэлдээ эргэн ирсэн удирдагч болон хувирсан юм. 

Гэхдээ энэ үйл явдлыг Чавесын бүрэн ялалт гэж үзээд өнгөрөх нь учир дутагдалтай. Венесуэлийн нийгмийн хуваагдал үргэлжилж, мөн оны сүүлээр газрын тосны салбарыг хамарсан томоохон ажил хаялт, улс төрийн шинэ хямрал эхэлсэн. Дараагийн жилүүдэд Чавес эрх мэдлээ улам бэхжүүлж, Венесуэлийн улс төрийн тогтолцоо ч түүнтэй хамт эрс өөрчлөгдөв. Уго Чавес 2013 онд нас барах хүртлээ Венесуэлийг удирдсан билээ. Харин түүний урт хугацааны засаглалын хамгийн ээдрээтэй мөчүүдийн нэг нь 2002 оны дөрөвдүгээр сарын тэр 47 цаг хэвээр үлдсэн юм. Дөрөвдүгээр сарын 11-нд тэр Ерөнхийлөгч байв.Дөрөвдүгээр сарын 12-нд эрх мэдлээс зайлуулагдав.Дөрөвдүгээр сарын 13-нд түүний оронд өөр хүн Венесуэлийг удирдаж байлаа. Харин дөрөвдүгээр сарын 14-ний үүрээр Уго Чавес Мирафлорес ордондоо эргэн ирсэн байв. Ердөө 47 цагийн дотор Ерөнхийлөгчөөс хоригдол болж, хоригдлоос дахин Ерөнхийлөгч болсон нь Уго Чавесын улс төрийн түүхэнд төдийгүй Латин Америкийн орчин үеийн түүхэнд үлдсэн онцгой үйл явдал болсон юм.

"Монголын ҮНЭН" сонин